به گزارش اصفهان شرق از جرقویه علیا، پنجم شهریور به پاس بزرگداشت دانشمند بزرگ ایرانی محمد زکریای رازی و تجلیل از دارو سازان به عنوان روز داروسازی نامگذاری شده است. به بهانه این روز ضمن تیریک این روز به جامعه دارو ساز کشور با  دکتر سید رسول طباطبایی داروساز منطقه کویر نشین به گفتگو نشستیم..

ـ دکتر در ابتدا از خودتان بگویید؟

اینجانب سید رسول طباطبایی دستجردی متولد اردیبهشت سال ۶۶ ، تحصیلات ابتدایی تا مقطع پیش دانشگاهی خود را در منطقه جرقویه علیا که محل تولد و سکونتم بود گذراندم. در سال ۸۵ وارد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی تهران (دانشکده داروسازی) شدم. در سال ۹۲ با دفاع از رساله دکترای خود موفق به اخذ درجه دکترای حرفه ای از این دانشگاه شدم و امروز هم برای خدمت و ادای احترام  به هموطنانم دوباره به سرزمین خودم بازگشتم و در داروخانه شهر حسن آباد مشغول کار هستم.

ـ عنوان رساله دکتری شما و نمره ای که کسب کردید؟

عنوان رساله بنده بررسی کیفیت زندگی بیماران سرطانی که مسکن مخدر دریافت می کنند و نمره ی رساله ام ۵/۱۹ می باشد.

 به نظر شما وظیفه اصلی یک داروساز در داروخانه چیست؟

به طور کلی داروساز حلقه ی مهمی در چرخه درمان به شمار می رود. به طوری که در ابتدا و انتهای این چرخه نقش داروساز نقش کلیدی و حیاتی است. بعنوان مثال وقتی فردی بیمار می شود اولین جایی که معمولا مراجعه می شود داروخانه است. در این مرحله داروساز با تشخیص خود بنا بر مورد یا اقدام به درمان با داروها او، تی، سی می کند یا شما را به پزشک مرتبط با موضوع ارجاع می دهد. در حالت دوم نیز پس از ویزیت پزشک،  بیمار برای دریافت داروی خود به داروساز مراجعه می کند. دارو ساز در این مرحله به صحت داروی تحویلی، وجود تداخل دارویی تجویز شده تناسب دوز دارو با بیمار و … را بررسی می کند و مشاوره لازم در خصوص نحوه و میزان و زمان مصرف دارو را به بیمار ارائه می دهد. در این مرحله اگر مشکلی در رابطه با خود نسخه، یا وجود تداخل دارویی تجویز شده باشد، داروساز باید با پزشک معالج تماس گرفته و در رفع آن بکوشد. در این جا نقش داروسازان  در مشاوره دادن به پزشکان کمک شایانی به درمان موثرتر بیماران می کند. بنابراین داروساز در تمام چرخه درمان حضور موثر و غیر قابل حذف و انکاری دارد و فقط فروشنده دارو نیست.

در مورد تداخل دارویی که مردم کمتر به آن توجه دارند توضیحی دهید.

بحث تداخل دارویی از چند نظر قابل بررسی است. تداخل دارو با دارو  و تداخل دارو با غذا و گاه هر یک از این تداخلات می تواند باعث ایجاد اختلال در درمان گردد و یا حتی حیات بیمار را به خطر اندازد.

تداخل دارو با دارو ممکن است بین داروها در یم نسخه پیش آید و یا ممکن است در بین داروهای تجویزی توسط چند پزشک مختلف ( در بیمارانی که به دلیل داشتن چند بیماری همزمان تحت درمان توسط چند پزشک هستند) اتفاق بیفتد.

برای مثال تداخل دارویی بین داروی سیپروفلوکساسین و تئوفیلین که گاه در یک نسخه و گاه توسط دو پزشک به صورت مجزا تجویز می شود و باعث ایجاد تشنج در فرد می گرددیا مصرف همزمان بعضی از داروها با داروهای ضد انعقاد خون ممکن است باعث خونریزی یا لخته شدن خون شود.

در مورد تداخل دارو با غذا نیز مسئله ی جدی است. مصرف دارو با غذا با معده خالی در جذب آنها کمک می کند و این مسئله بر حسب فرمول مولکولی دارو میزان حلالیت آن در آب و چربی و … متفاوت است.

آیا تا کنون در خواندن نسخه ای اشتباه رخ داده است در این مواقع چه اقدامی انجام می دهید؟

مسلما در هر حرفه ای احتمال پیش آمدن اشتباه وجود دارد و حرفه ی ما نیز از این احتمال مستثنی نیست ولی با میزان دقتی که همکارانم انجام می دهند اشتباه بسیار کم پیش می اید و در مواردی که پیش آید پیگیری و روشی برای تماس با بیمار، اشتباه پیش آمده را تصحیح می کنیم.

توصیه شما به مردم در مورد فرهنگ مصرف دارو چیست؟

باید توجه داشت که دارو به همان میزان که مفید و موثر است می تواند مضر و مخرب واقع شود. بنابراین از مصرف خود سرانه دارو یا مصرف با توصیه افرادی که صلاحیت تجویز دارو را ندارند اکیدا خوداری کنید. خصوصا جوانان و نوجوانان که از طرف باشگاه یا دوستانشان گاها اقدام به مصرف داروهای هورمونی به منظور عضو سازی و پرورش اندام به صورت خود سرانه می کنند. توجه داشته باشید که تجویزهای نادرست آثار مخرب و زیان بار و گاها غیر قابل جبرانی را در پی خواهد داشت و می تواند منجر به سرطان شود.

گاها مشاهده شده که افرادی در داروخانه ها مشغول کارند ولی آموزش یا علم خواندن نسخه را ندارند آیا این کار مشکلی بوجود نمی آورد نظر شما چیست؟

با توجه به اینکه داروخانه با جان مردم سرو کار دارد مسلما هر فردی برای کار در این حرفه بایستی دوره های آموزشی لازم را طی کرده باشد و خوشبختانه در سال های اخیر انجمن دارو سازی بخصوص انجمن داروسازان اصفهان اقدام به برگزاری دوره های آموزش تکنسین های دارویی کرده است . عدم آشنایی پرسنل با دارو حداقل بصورت مقدماتی باعث ایجاد مشکلات زیادی می شود و یکی از راهکارها این است که همکاران دارو ساز تکنسین هایی را بکار گیرند که گواهی قبولی در آزمونهای این دوره های آموزشی را طی کرده باشد.واقعا داشتن پرسنل خوب و آموزش دیده، مطمئن و مردم دار برای هر دارو خانه ای موهبتی بزرگ است و بنده در همین جا از اقای رضوی همکار خوبم در داروخانه حسن آباد که شبانه روز در خدمت بیماران می باشد تشکر و قدردانی می کنم.

اقای طباطبایی سوالی که بیشتر مردم از داروخانه ها دارند و آن حق فنی که در یافت می کنید این مسئله را توضیح دهید

در تمام دنیا مبلغی در قبال تحویل نسخه دریافت می شود که به آن حق فنی گفته می شود. در ایران این مقدار نسبت به مقادیر کشورهای توسعه یافته بسیار نا چیز است ولی اینکه این مبلغ برای چه اخذ می شود باید گفت این مبلغ در قبال مسئولیت های یک دارو ساز در برابر بیمارش اخذ می شود. مسئولیت اینکه دارو تحویلی دقیقا داروی تجویز شده توسط پزشک است. در همین جا این سوال را از مردم می پرسم و خودشان جواب دهند اگر در نسخه شما اشتباهی رخ دهد مسئول آن را چه کسی می دانید؟ مسلما داروساز را مقصر می دانید. حال سوال این است که ایا می توان برای کسی مسئولیت قائل شد ولی حقی در قبال آن قائل نشد؟

بارها از بیماران این جمله را شنیده اید که مگر یک قلم دارو چیست که حق فنی دریافت می کنند. در این مورد بد نیست خاطره ای را که برای خودم اتفاق افتاده است بیان کنم یکبار نسخه ای از یک متخصص زنان برایمان امد که داروی تجویزی شیافی بود که برای حفظ جنین استفاده می شد. تکنسین داروخانه دارویی دیگری را بعلت شباهت در حروف املایی در سبد دارو گذاشت که کاربرد آن برای سقط جنین بود. از قضا شکل آن دارو هم شیاف بود و به املای نوشته شده دارو هم می خورد. حال تصور کنید که پزشک دارو ساز داروی دوم را تحویل دهد آیا زیانی که می توانست ایجاد شود قابل جبران بود و اگر همین یک قلم دارو اشتباها تحویل بیمار داده می شد می توانست آرزوی پدر و مادر شدن زوجی را تا پایان عمر صلب کند ولی پزشک داروساز می تواند از این حادثه جلوگیری کند.

بنابراین حق فنی را بهتر است “تعرفه خدمات دارویی ضامن سلامتی شماست” بنامیم . این حق برای داروساز صرفا جنبه اقتصادی ندارد بلکه جنبه حیثیتی دارد.امید است در سالهای آینده این حق به مقدار حقیقی خود نزدیک شود و هم تحت پوشش بیمه قرار گیرد تا باری را روی دوش مردم نگذارد.

برخورد دکتر و پرسنل داروخانه با مراجعه کنندگان باید چگونه باشد؟

به طور کلی مراجعه به داروخانه برای خرید دارو یا برای خرید اقلام آرایشی و بهداشتی صورت می گیرد. در مورد دسته اول باید در نظر داشت که یا خود بیمار مراجعه کننده است یا همراه بیمار و باید حال وی را درک کرد. ممکن است به خاطر شرایطی که در آن قرار دارد حتی رفتار نامناسبی هم داشته باشد اما ما باید با سعه صدر و روی گشاده و لبخند از بار آشفتگی خاطر انها بکاهیم.

در مورد دسته دوم نیز اخلاق مشتری مداری را باید سر لوحه کارمان قرار دهیم.

 

ایا مسئول داروخانه حق فروش دارو بدون نسخه پزشک را دارد؟

بدون نسخه پزشک مانعی ندارد لی دیگر داروها نیازمند نسخه پزشک می باشد. otc( ouer the counter)فروش داروهای

البته بعضی داروخانه ها اقدام به فروش بدون نسخه دارو می کنندعوامل ان: اقتصاد روبه افول داروخانه ها به خصوص در سال های اخیر این کار شدت بیشتری گرفته است متاسفانه در سالهای اخیر بعلت برخی سیاستها شمار زیادی از داروخانه ها با خطر ورشکستگی روبرو شده اند و عدم عمل به تعهدات به موقع از سوی سازمانهای بیمه گر، سود پاییندارو، عدم توزیع مناسب دارو و پایین بودن نرخ تعرفه خدمات دارویی و … از جمله این عوامل می باشد.

ـ بیشترین داروی مصرف مردم منطقه به نظر شما کدام است؟

داروی مصرفی در منطقه و حتی کشور انواع آنتی بیوتیکها می باشد که یا بعلت مصرف خود سرانه یا تجویز بیش از حد پزشکان می باشد.

مردم در مصرف دارو تاکیر دارند که دارو خارجی باشد به نظر شما ایا داروهای ایرانی قدرت رقابت با داروهای خارجی را دارند؟

داروهای داخلی چیزی کمتر از داروهای خارجی ندارند چراکه هر دارویی که به بازار عرضه می شود باید یک سری تست هایی را که بصورت استاندارد جهانی است طی کند پس داروی داخلی و خارجی از نظر ترکیب و فرمول شیمیایی فرقی ندارند و تاکید مردم در مصرف داروهای خارجی مسئله ای است که خودبخود در جامعه گسترش یافته است در بازار نیز در خرید اجناس بدون هیچ دلیلی سراغ اجناس خارجی را می گیرند.

یک خاطره از دوران خدمت بیان کنید.

چند سال پیش در یکی از داروخانه های کلینیک متعلق به سازمان تامین اجتماعی مشغول فعالیت بودم در یکی از شیفتها که اغلب شلوغ بود پزشکی بد خط در این درمانگاه شیفت می داد ما مجبور بودیم برای تشخیص داروی تجویزی از خود بیمار مشکلش را جویا شویم تا داروی نوشته شده را مشخص کنیم.

یکی از بیماران پیرمردی بود که نسخه اش بد خط نوشته شده بود و بین دو دارو شک داشتیم برای تشخیص دادن دارو از او سوال کردم دل پیچه دارید؟ بیمار جواب داد: بله با هم هستيم .من حس کردم بیمار متوجه نشده دوباره سوال را تکرار کردم دوباره جواب داد: آره خانوممه. متوجه شدم که بیمار گوشش نمی شنود با صدای بلند و شمرده گفتم: د—ل—پی چه دااا رید؟

پیرمرد با عصبانبت گفت : میگم خانوممه اینجاست. وقتي دیدم متوجه سوالم نمي شود از او خواستم که دارو ها را نزد پزشک ببرد تا در صورتي که اشتباهی شده برگرد تا تصحیح کنم. نسخه بعدی که برداشتم به نام خانم "دل پيشه" همسر همان پيرمرد بود. در اينجا متوجه شدم که آن پير مرد «دل پيچه« را به اشتباه«دل پيشه" متوجه شده.

کلام اخرشما:

کار ما نیست همیشه کشف یک داروی جدید

کار، شاید این است که ببخشم به دلی یک امید

کار، شاید این است ، برهانیم دلی را از بند

یا ببخشیم به لبی یک لبخند

در پایان بنده از زحمات پدر و مادرم و اساتید و هر کسی که بر گردن این حقیر حقی دارد تشکر و قدردانی می نمایم و امیدوارم که فردی باشم همیشه در خدمت مردم خصوصا مردم منطقه محروم جرقویه.از شما اصحاب رسانه نیز که این فرصت را برای ما ایجاد کردید که با هموطنانم صحبت کنم تشکر می نمایم.